प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षा
इयत्ता - चौथी
विभाग - मराठी
घटक - समानार्थी शब्द
एखाद्या शब्दाच्या अर्थाच्या जवळपास तेवढ्या प्रमाणात व्यक्त होणारा दुसरा शब्द बोलला जातो त्याला 'समानार्थी शब्द म्हणतात.
समानार्थी शब्द वाचताना काळजीपूर्वक लक्षात ठेवायच्या गोष्टी-
1) पाठ्यपुस्तकात आलेले समानार्थी शब्द काळजीपूर्वक वाचून लक्षात ठेवावे.
2) समानार्थी शब्दांचे वारंवार वाचन करावे.
3) एकाच शब्दाचे एकापेक्षा अधिक समानार्थी शब्द असू शकतात.
समानार्थी शब्द
1. आकाश - नभ, गगन, व्योम
2. अग्नी - ज्वाला, पावक, वह्नि
3. अडचण - अडथळा, त्रास, अडचण
4. अंधार - काळोख, तम, अंध:कार
5. आनंद - सुख, हर्ष, समाधान
6. अंत - शेवट, समाप्ती, निक्षेप
7. अनुभव - अनुभूति, प्रत्यय, तजुर्बा
8. अश्रू - डोळ्यांचे पाणी, आसू, अश्रु
9. आशीर्वाद - कृपा, शुभेच्छा, आशीर्वचन
10. आशा - अपेक्षा, इच्छाशक्ती, स्वप्न
11. इंद्रिय - संवेदना, ज्ञानेंद्रिय, इंद्री
12. ईश्वर - देव, परमेश्वर, प्रभू
13. उपाय - युक्ती, सल्ला, हल
14. कष्ट - परिश्रम, मेहनत, त्रास
15. काळजी - चिंता, खेद, भिती
16. किल्ली - चावी, उघडणारा साधन, ताळा
17. कीर्ती - यश, प्रतिष्ठा, मान
18. कुंड - पाण्याचा टाकी, तलाव, जलाशय
19. कृपा - दया, अनुकंपा, माया
20. कार्य - काम, उद्योग, कार्य
21. कविता - काव्य, पद्य, कविता
22. गरज - आवश्यकता, मागणी, हवं
23. गुण - खासियत, गुणधर्म, स्वभाव
24. गोड - मधुर, सुस्वाद, साखरेचा
25. ज्ञान - विद्या, माहिती, ज्ञान
26. गुरु - शिक्षक, आचार्य, गुरुदेव
27. घोळ - गोंधळ, गडबड, त्रास
28. चूक - दोष, त्रुटी, अपराध
29. चोरी - लूट, अपहार, चोरटी
30. झाड - वृक्ष, वनस्पति, तरु
31. जीव - प्राणी, सजीव, प्राण
32. जल - पाणी, अंबू, नीर
33. जमीन - भूमी, धरती, पृथ्वी
34. दुःख - शोक, वेदना, हळहळ
35. दिवस - वार, दिन, तिथि
36. नवा - नवीन, ताजं, नूतन
37. नदी - सरिता, प्रवाह, तीर
38. नम्रता - शालीनता, विनम्रता, नम्र
39. पंख - पिसारा, पंखे, पंख
40. पराक्रम - शौर्य, वीरता, यश
41. परिवार - कुटुंब, घराणे, वंश
42. प्रार्थना - विनंती, याचना, प्रार्थना
43. प्रकाश - उजेड, ज्योति, दीप
44. प्रेम - स्नेह, माया, अनुराग
45. पृथ्वी - भूमी, जग, धरती
46. पुण्य - धर्म, सद्गुण, सत्कर्म
47. फल - फळ, परिणाम, यश
48. पुत्र - मुलगा, संतती, वंशज
49. पुस्तक - ग्रंथ, वाङ्मय, शास्त्र
50. पुतळा - मूर्ती, प्रतिमा, प्रतिरूप
51. पाऊस - वर्षा, धारा, मेघ
52. फळ - परिणामी, यश, लाभ
53. बाजार - बाजारपेठ, मंडई, हाट
54. बदक - हंस, बगळा, राजहंस
55. बंधू - भाऊ, सखा, मित्र
56. बुद्धी - मेधा, ज्ञान, समझ
57. भास - भ्रांत, भ्रम, सावली
58. भाषा - बोली, वाणी, वाणी
59. भोजन - आहार, अन्न, खाद्य
60. मोठा - विशाल, भव्य, बडा
61. माता - आई, जननी, अंबा
62. मित्र - सखा, मित्र, सोबती
63. मौन - शांतता, निःशब्दता, मौन
64. युद्ध - लढाई, संग्राम, समर
65. रक्षण - सुरक्षा, संरक्षण, रक्षण
66. राजा - सम्राट, अधिपति, नरेश
67. रात्री - निशा, रजनी, शब
68. राग - क्रोध, संताप, तिरस्कार
69. वन - जंगल, अरण्य, वन
70. विचार - ध्यान, मंथन, मत
71. विधवा - वैधव्य, वधु, वैध
72. विद्या - ज्ञान, शिक्षण, विज्ञान
73. वृक्ष - झाड, तरु, वनस्पति
74. वेळ - समय, काळ, युग
75. संपत्ती - धन, दौलत, संपदा
76. समुद्र - सागर, जलाशय, सिंधु
77. सुंदर - आकर्षक, सुंदर, सुलभ
78. सुरुवात - आरंभ, प्रारंभ, आरंभ
79. सूर्य - रवि, आदित्य, भानू
80. सत्य - खरे, सत्य, वास्तव
81. स्वप्न - स्वप्नदर्शन, स्वप्नकथा, कल्पना
82. स्वातंत्र्य - स्वतंत्रता, स्वातंत्र्य, मोकळे
83. हत्या - खून, वध, मरण
84. हंस - बदक, हंस, पक्षी
85. हृदय - मन, अंतःकरण, हृदय