उच्च प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षा
इयत्ता - सातवी
विभाग - मराठी
घटक - समानार्थी शब्द
महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषद (MSCE Pune) तर्फे घेतली जाणारी इयत्ता ७ वी शिष्यवृत्ती परीक्षा ही विद्यार्थ्यांच्या बुद्धिमत्तेला आणि भाषिक कौशल्याला आव्हान देणारी परीक्षा आहे. या परीक्षेतील 'मराठी' (प्रथम भाषा) या विषयात 'शब्दसंपत्तीवरील प्रभुत्व' या विभागाला खूप मोठे स्थान आहे. यामध्ये 'समानार्थी शब्द' या घटकावर दरवर्षी हमखास प्रश्न विचारले जातात.
बऱ्याचदा विद्यार्थ्यांना वाटते की समानार्थी शब्द सोपे असतात, परंतु शिष्यवृत्ती परीक्षेची काठिण्यपातळी उच्च प्राथमिक स्तराची असल्याने केवळ पाठ्यपुस्तकातील सोपे शब्द येत नाहीत, तर त्या दर्जाचे अप्रचलित शब्द विचारले जातात.
आजच्या या लेखात आपण पाहणार आहोत की या घटकाची तयारी कशी करावी आणि परीक्षेच्या बदलत्या स्वरूपानुसार प्रश्नांचे स्वरूप कसे असते.
📌 शिष्यवृत्ती परीक्षेत समानार्थी शब्दांवर कशा प्रकारचे प्रश्न येतात?
आता परीक्षेचे स्वरूप बदलले असून सरळ प्रश्न विचारण्याऐवजी विद्यार्थ्यांच्या विचारशक्तीचा कस लागेल असे प्रश्न विचारले जातात. मुख्यत्वे खालील ४ प्रकारच्या स्वरूपात प्रश्न येतात:
१. थेट समानार्थी शब्द ओळखणे: (उदा. 'अरण्य' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता?)
२. गटात न बसणारा / समानार्थी नसलेला शब्द ओळखणे: (उदा. तीन शब्द समानार्थी असतील आणि एक वेगळा असेल.)
३. वाक्यातील अधोरेखित शब्दाचा अर्थ शोधणे: (वाक्यात एक शब्द वापरून त्याला अधोरेखित केले जाते आणि त्याचा समानार्थी शब्द विचारतात.)
४. समानार्थी शब्दांची चुकीची/योग्य जोडी ओळखणे: (चार जोड्यांपैकी एक जोडी विसंगत असते.)
विद्यार्थ्यांच्या सरावासाठी खाली नवीन परीक्षा पद्धतीवर आधारित 15 प्रश्नांची एक आदर्श सराव चाचणी दिली आहे. विद्यार्थ्यांनी ही स्वतः सोडवून पहावी.